<\/p>\n\n\n\n
Il-laqg\u0127a bdiet bit-Talba tal-Moviment. <\/p>\n\n\n\n
L-Ekumeni\u017cmu fil-\u0126ajja tal-Knisja hu r-relazzjoni bejn il-Knisja Kattolika u knejjes o\u0127ra. Hu parti mportanti mill-missjoni tal-Knisja li twassal il-Kelma ta’ \u0120esu’ bil-kliem u bl-g\u0127emejjel. L-ekumeni\u017cmu hu li l-Knisja tpo\u0121\u0121i fil-prattika dak li qal \u0120esu’: “Nitlob li jkunu lkoll \u0127a\u0121a wa\u0127da”. <\/p>\n\n\n\n
\u0120esu’ waqqaf knisja wa\u0127da, imma tul il-medda tas-sekli qamu firdiet kbar u serji. <\/p>\n\n\n\n
Il-kelma Ekumeni\u017cmu tfisser dak kollu li g\u0127andu x’jaqsam ma’ relazzjoni bejn insara ta’ knejjes differenti, imma mhux reli\u0121jonijiet o\u0127ra, b\u0127al Mussulmani, Buddisti, et\u010b. L-insara huma kollha membri tal-istess reli\u0121jon Kristjana – huma lkoll mg\u0127ammdin f’isem it-Trinita’, g\u0127andhom l-istess Bibbja, jemmnu f’\u0120esu’ Kristu, ji\u010b\u010belebraw l-istess festi kbar. Dawn huma l-Kattoli\u010bi, l-Insara Ortodosi u l-Insara Protestanti. <\/p>\n\n\n\n
Mela \u0120esu’ waqqaf Knisja wa\u0127da, imma ma\u017c-\u017cmien se\u0127\u0127ew xi firdiet. Fis-sena 1054 saret dik bejn il-Knisja ta’ Ruma u dik Ortodossa, meta l-Papa skomunika lill-Partijarka ta’ Kostantinopli fuq xi twemmin u tag\u0127lim. Din l-iskomunika tne\u0127\u0127iet fl-1967 mill-Papa Pawlu VI. Il-firda se\u0127\u0127et ukoll min\u0127abba kwistjoni ta’ u\u017canzi, tal-mod kif ji\u010b\u010belebraw il-Litur\u0121ija. <\/p>\n\n\n\n
Firda o\u0127ra kbira se\u0127\u0127et fis-seklu sittax – dik ta’ Luteru. Il-Knisja kienet g\u0127addejja minn \u017cminijiet diffi\u010bli, kien hemm affarijiet li ma kinux qed isiru sew. Kien hemm xewqa g\u0127al riforma. Dil-firda xterdet \u0127afna u malajr peress li kienet di\u0121a \u0121iet ivvintata il-printing press (Gutenburg). Dak li qal Luteru nxtered malajr u n-nies bdiet tmur favur jew kontra l-Papa. Kieku kien hemm veru djalogu, kieku l-firda ma kinitx tikber u sse\u0127\u0127. Luteru kellu lista ta’ 95 nuqqasijiet, fosthom dik tal-bejg\u0127 tal-indul\u0121enzi. Minn kwistjoni reli\u0121ju\u017ca saret ukoll wa\u0127da politika – ir-reli\u0121jon tieg\u0127ek trid tkun skond dik tas-sultan jew prin\u010bep tieg\u0127ek. Qamu wkoll gwerer kbar min\u0127abba f’hekk. Wa\u0127da minnhom damet sejra 30 sena – bejn 1618 u 1648. Mietu mijiet ta’ eluf ta’ nies. <\/p>\n\n\n\n
Mela g\u0127andna Knisja b’diversi firdiet. Fl-1910 saret konferenza missjunarja f’Edinburgh, fl-Iskozja, fost xi knejjes Protestanti. Iddiskutew kif kienu qed jevan\u0121elizzaw fl-artijiet tal-Imperu Ngli\u017c. Kien hemm ix-xewqa ta’ g\u0127aqda bejniethom. Dil-konferenza \u0127alliet \u010bertu mpatt, imma kienet biss fost il-Protestanti. Xi g\u0127axar snin wara anke l-Ortodossi wrew ix-xewqa li jitkellmu mal-Protestanti biex jibdew ja\u0127dmu g\u0127all-g\u0127aqda fost l-Insara. B’hekk twieled il-Moviment Ekumeniku, imma l-Knisja Kattolika ma kinitx g\u0127adha nvoluta. Infatti kien hemm anke l-Projbizzjoni: Kattoli\u010bi ma setg\u0127ux jid\u0127lu fi knejjes Protestanti. <\/p>\n\n\n\n
Kien il-Papa \u0120wanni Pawlu XXIII li qal li rridu na\u0127dmu g\u0127all-g\u0127aqda tal-knejjes. Minn snin qabel kien di\u0121a predispost g\u0127al din il-\u0127a\u0121a. Meta kien Nunzju fil-Bulgarija, pajji\u017c Ortodoss, g\u0127amel \u0127bieb mal-isqfijiet Ortodossi. L-istess g\u0127amel meta kien Nunzju fit-Turkija, fil-Gre\u010bja u f’Pari\u0121i. Kien jitaqa’ mag\u0127hom u jg\u0127inhom. Ried jg\u0127annaq lil kul\u0127add. Permezz tieg\u0127u, id-djalogu beda jsir possibbli. <\/p>\n\n\n\n
Wie\u0127ed mill-g\u0127anijiet tal-Kon\u010bilju Vatican II kien li l-knisja ta\u0127dem g\u0127all-g\u0127aqda fost l-Insara, u b’hekk da\u0127let f’dan il-Moviment Ekumeniku. Infatti hemm dokument “Biex l-G\u0127aqda Ter\u0121a’ SSe\u0127\u0127 mill-\u0120did”. Dan \u0121iet ppublikat fis-sena 1964. <\/p>\n\n\n\n
Il-Moviment Ekumeniku li beda fl-1910 kompla jinfirex. Fl-1948 twaqqaf il-Kunsill Dinji tal-Knejjes – “World Council of Churches” – li wkoll kien qed ja\u0127dem g\u0127al dan il-g\u0127an – l-g\u0127aqda fost l-insara. Il-Knisja Kattolika mhix membru s\u0127i\u0127, imma osservatur. Pero’ xorta tag\u0127ti sehem importanti fil-\u0127idma tieg\u0127u. Il-Knisja Kattolika mhix membru s\u0127i\u0127 min\u0127abba kwistjoni ta’ min hu knisja u min mhux. Biex ikun hemm knisja irrid ikun hemm struttura. Fost il-Protestanti hemm min tilef is-su\u010b\u010bessjoni appostolika. G\u0127andhom ministers u pastors imma mhux qassisin. Tilfu l-Ewkaristija u s-Sa\u010berdozju. Allura jid\u0127ol id-dibattitu: dawn veru knejjes? Il-Kon\u010bilju Vatikan II jitkellem dwar knejjes u komunitajiet ekklesjali – g\u0127andhom aspetti ta’ knisja imma m’g\u0127andhomx il-\u0121erarkija – isqfijiet, sa\u010berdoti u djakni. Allura mhumiex knejjes fil-veru sens tal-kelma. <\/p>\n\n\n\n
Luteru, li kien studju\u017c u \u0127assieb, \u0127a s-silta tal-ewwel ittra ta’ San Pietru: “Intom sa\u010berdozju qaddis”. Tkellem dwar is-sa\u010berdozju komuni tal-fidili. A\u0127na, bil-mag\u0127mudija, ir\u010bevejna s-sa\u010berdozju universali tal-fidili, imma mnhux dak ministerjali. Li \u0121ara hu li Luteru \u0127adu fl-estrem u hemm \u017cbalja. Allura bdew jag\u0127\u017clu minn fosthom nies biex jippriedkaw, imexxu komunita’. Bdew anke jag\u0127mlu \u010berimonji simili tal-ordinazzjoni. <\/p>\n\n\n\n
Meta fl-1967 il-Ppapa Pawlu VI iltaqa’ mal-Ar\u010bisqof ta’ Canterbury, Michael Ramsay, dan kien tah i\u010b-\u010burkett tieg\u0127u. Il-Papa kien qed jirrikonoxxi li dan l-Ar\u010bisqof, g\u0127alkemm mifrud, kellu rwol fil-Knisja Anglikana – tmexxija, sej\u0127a minn Alla, imexxi t-talb. <\/p>\n\n\n\n
Il-Papa Fran\u0121isku, biex jikkommemora il-50 sena minn din il-laqg\u0127a, g\u0127amel servizz ekumeniku u lilll-Ar\u010bisqof ta’ Canterbury, Justin Welby, tah kopja tal-baklu tal-Papa Girgor il-Kbir. Dan, fi \u017cmien is-seklu sitta, kien bag\u0127at il-missjunarji Benedittini fl-Ingilterra biex jevan\u0121elizzaw. B’dan il-\u0121est il-Papa qisu qed jirrikonoxxi ir-rwol ta’ tmexxija. <\/p>\n\n\n\n
L-Ekumeni\u017cmu hu dawk l-isforzi kollha li jsiru biex l-insara jersqu lejn xulxin. Illum ersaqna \u0127afna, g\u0127alkemm m’a\u0127niex mag\u0127qudin. G\u0127alhekk ma nistg\u0127ux nag\u0127mlu l-Ewkarisitja flimkien, imma talb flimkien g\u0127all-g\u0127aqda jista’ jsir. Infatti sar servizz ta’ Ras ir-Randan bejn Kattoli\u010bi u Protestanti flimkien – i\u010b-\u010berimonja tal-irmied. Kienet xi \u0127a\u0121a li lill-Protestanti mpressjonathom \u0127afna. <\/p>\n\n\n\n
Hemm diversi tipi ta’ Ekumeni\u017cmu. Hemm l-Ekumeni\u017cmu Spiritwali <\/strong>– li nitolbu flimkien, nisimg\u0127u l-kelma t’Alla flimkein, inkantaw flimkien. <\/p>\n\n\n\n Hemm l-Ekumeni\u017cmu fuq livell uman<\/strong>. Per e\u017cempju, issir taf li l-\u0121ara tieg\u0127ek hi membru ta’ knisja o\u0127ra. Titkellem mag\u0127ha, ssaqsija fuq il-knisja tag\u0127ha, tkellimha fuq il-festi tag\u0127na. Ta\u0127seb f’dak li jkun, i\u017cur fl-isptar, tg\u0127in. B’hekk jibdew jaqg\u0127u l-\u0127itan. <\/p>\n\n\n\n Hemm Ekumeni\u017cmu Dottrinali<\/strong>. Dawn ikunu esperti, teolo\u0121i li jiltaqg\u0127u biex jiddiskutu su\u0121\u0121etti partikolari. Jissej\u0127u djalogi bilaterali. <\/p>\n\n\n\n Hemm l-Ekumeni\u017cmu So\u010bjali<\/strong>. Isiriu inizzjattivi bejn Kattoli\u010bi, Ortodossi u Protestanti biex jg\u0127inu l-istess g\u0127an, l-istess kaw\u017ca \u0121usta, kemm f’Malta u kemm barra. Kull meta jsir servizz ekumeniku issir \u0121abra li tmur g\u0127al g\u0127an wie\u0127ed. Din is-sena marret g\u0127at-terremotati tal-Albanija. Issir ukoll \u0127idma ta’ twinning, per e\u017cempju, bejn djo\u010besi Kattolika u o\u0127ra Ortodossa. <\/p>\n\n\n\n Hemm ukoll l-Ekumeni\u017cmu tad-Demm – tal-Martri. \u0126afna nies mietu martri g\u0127ax kienu Nsara, jemmnu fi Kristu, imma mhux ne\u010bessarjament Kattoli\u010bi. Id-demm tal-martri t\u0127allat u l-Papa jg\u0127id li b’hekk di\u0121a hemm l-g\u0127aqda. E\u017cempju ta’ dawn huma l-Martri tal-Uganda. (1887). <\/p>\n\n\n\n (Hawnhekk saru xi mistoqsijiet) <\/p>\n\n\n\n Meta tid\u0127ol \u0121o knisja Protestanta tista’ titqarben? <\/p>\n\n\n\n Tista’ tid\u0127ol fi knisja Protestanta imma ma tistg\u0127ax titqarben. Ghalkemm hemm similjanzi mal-quddiesa tag\u0127na, g\u0127ad m’hemmx g\u0127aqda. Tista’ titlob, tista’ titla biex tir\u010bievi barka. Mhux kwistjoni li titla titqarben biex ma turtax lil dak li jkun. Dawn huma jifhmuha M’g\u0127andniex nag\u0127tu sinjal ta’ xi \u0127a\u0121a li a\u0127na m’a\u0127niex, g\u0127ax hemm il-firda. Huma ma jemmnux fil-Pre\u017cenza Reali, jew li nbidlet is-sustanza. F’ka\u017c ta’ emer\u0121enza biss tista’ per e\u017cempju tqerr fi Knisja Ortodossa <\/p>\n\n\n\n Il-Papa \u0120wanni Pawlu II kien qal: “Hemm b\u017conn li nsibu mezz kif nistg\u0127u nistudjaw flimkien, a\u0127na u l-Orotdossi, kif jien nista’ ne\u017cer\u010bita r-rwol tieg\u0127i b\u0127ala Isqof ta’ Ruma”. Il-Papa Fran\u0121isku, l-ewwel darba li deher fil-pubbliku, qal li hu l-Isqof ta’ Ruma. Din lill-Ortodossi g\u0127o\u0121bithom \u0127afna. Infatti l-Patijarka mar personali g\u0127a\u010b-\u010berimonja tal-Papa. <\/p>\n\n\n\n Fil-bidu tal-Knisja kien hemm \u0127ames patrijarkati – Ruma, Lixandra, Kostantinopli, \u0120erusalemm u Antijokja. Dak ta’ Ruma kellu r-rwol l-iktar importanti. <\/p>\n\n\n\n Dwar il-mi\u0121ja tal-Papa f’Malta, donnu li dan qed i\u017cur il-postijiet tal-periferija. Hemm min semma l-emigranti, anke min\u0127abba li t-tema “U laqg\u0127una bi \u0127lewwa liema b\u0127ala ssemmiet diversi drabi. <\/p>\n\n\n\n Il-laqg\u0127a g\u0127alqet bit-Talba tal-Missierna. <\/p>\n ","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Il-laqg\u0127a bdiet bit-Talba tal-Moviment. L-Ekumeni\u017cmu fil-\u0126ajja tal-Knisja hu r-relazzjoni bejn il-Knisja Kattolika u knejjes o\u0127ra. Hu parti mportanti mill-missjoni tal-Knisja li twassal il-Kelma ta’ \u0120esu’ bil-kliem u bl-g\u0127emejjel. L-ekumeni\u017cmu hu li l-Knisja tpo\u0121\u0121i fil-prattika dak li qal \u0120esu’: “Nitlob li jkunu lkoll \u0127a\u0121a wa\u0127da”. \u0120esu’ waqqaf knisja wa\u0127da, imma tul il-medda tas-sekli qamu firdiet kbar u serji. Il-kelma Ekumeni\u017cmu tfisser dak kollu li g\u0127andu x’jaqsam ma’ relazzjoni bejn insara ta’ knejjes differenti, imma mhux reli\u0121jonijiet o\u0127ra, b\u0127al Mussulmani, Buddisti, et\u010b. L-insara huma kollha membri tal-istess reli\u0121jon Kristjana – huma lkoll mg\u0127ammdin f’isem it-Trinita’, g\u0127andhom l-istess Bibbja, jemmnu f’\u0120esu’ Kristu, ji\u010b\u010belebraw l-istess festi kbar. Dawn huma l-Kattoli\u010bi, l-Insara Ortodosi u l-Insara Protestanti. Mela \u0120esu’ waqqaf Knisja wa\u0127da, imma ma\u017c-\u017cmien se\u0127\u0127ew xi firdiet. Fis-sena 1054 saret dik bejn il-Knisja ta’ Ruma u dik Ortodossa, meta l-Papa skomunika lill-Partijarka ta’ Kostantinopli fuq xi twemmin u tag\u0127lim. Din l-iskomunika tne\u0127\u0127iet fl-1967 mill-Papa Pawlu VI. Il-firda se\u0127\u0127et ukoll min\u0127abba kwistjoni ta’ u\u017canzi, tal-mod kif ji\u010b\u010belebraw il-Litur\u0121ija. Firda o\u0127ra kbira se\u0127\u0127et fis-seklu sittax – dik ta’ Luteru. Il-Knisja kienet g\u0127addejja minn \u017cminijiet diffi\u010bli, kien hemm affarijiet li ma kinux qed isiru sew. Kien hemm xewqa g\u0127al riforma. Dil-firda xterdet \u0127afna u malajr peress li kienet di\u0121a \u0121iet ivvintata il-printing press <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1954,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6298"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6298"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6298\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6299,"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6298\/revisions\/6299"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kerygma.org.mt\/mt\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}